અછબડા (ચિકનપોક્સ) શું છે, અને આ વિઝિટ કોના માટે છે?
અછબડા (ચિકનપોક્સ) એટલે ખંજવાળવાળા ચકામા જે ફોલ્લામાં ફેરવાય છે. તે બહુ સહેલાઈથી ફેલાય છે. નાનાં બાળકો કરતાં કિશોરો અને પુખ્તો ઘણી વાર વધુ બીમાર પડે છે. આ વિઝિટ 13 થી 17 વર્ષના કિશોરો અને 64 વર્ષ સુધીના પુખ્તો માટે છે. કિશોર વતી માતાપિતા અથવા વાલી જવાબ આપે છે. જો એ તમે હો, તો “તમે” શબ્દનો અર્થ તમારું કિશોર સંતાન સમજો. તમને ક્યારેય અછબડા થયા નથી. તમે ક્યારેય અછબડાની રસી લીધી નથી. તમારું પહેલું ચાઠું 24 કલાક કરતાં ઓછા સમય પહેલાં દેખાયું છે. ચકામામાં ખંજવાળ આવે છે અને તે તમારી છાતી, પીઠ કે ચહેરાથી ફેલાઈ રહ્યા છે. તે પહેલાંના 10 થી 21 દિવસમાં તમે અછબડા કે શિંગલ્સવાળી કોઈ વ્યક્તિની નજીક હતા. તમે 2 ફોટા મોકલો છો: એક તમારી છાતી કે પીઠનો, અને એક ચાઠાંનો નજીકથી લીધેલો ફોટો. ગુપ્ત ભાગોના ફોટા મોકલશો નહીં. અમે કોઈ ટેસ્ટ ઓર્ડર કરતા નથી.
પહેલા 24 કલાક કેમ મહત્ત્વના છે?
એસાયક્લોવિર (acyclovir) નામની દવા મદદ કરી શકે છે. પહેલું ચાઠું દેખાયા પછીના પહેલા 24 કલાકમાં શરૂ કરો તો તે સૌથી સારું કામ કરે છે. તે દવા તમને એટલા સમયમાં મળી જશે એવી અમે ખાતરી આપી શકતા નથી. તે પછી શરૂ કરવામાં આવે તો તે મદદ કરે છે કે નહીં તે અમે જાણતા નથી. અમારો જવાબ આવતાં 6 કલાક સુધી લાગી શકે છે. તે સમય 24 કલાકમાં ગણાય છે.
દવા શું કરે છે, અને મને તે કેવી રીતે મળશે?
ડૉક્ટર તમારા જવાબો અને ફોટા જુએ છે. જો બધું બંધબેસતું હોય, તો ડૉક્ટર એસાયક્લોવિર (acyclovir) 800 mg નું પ્રિસ્ક્રિપ્શન મોકલે છે. કોઈ બીજી વ્યક્તિને તે લઈ આવવા કહો, અથવા ગાડીમાં બેઠાં બેઠાં દવા લેવાની સુવિધા (ડ્રાઇવ-થ્રુ) કે ઘરે પહોંચાડવાની સુવિધા (ડિલિવરી)નો ઉપયોગ કરો. ફાર્મસીની અંદર જશો નહીં. દિવસમાં 4 વખત 1 ગોળી, 5 દિવસ સુધી લો. તમે જાગતા હો તે કલાકોમાં ડોઝ સરખા અંતરે ગોઠવો. દવા મળે કે તરત પહેલો ડોઝ લો. પુષ્કળ પ્રવાહી પીઓ. અભ્યાસોમાં, પહેલા દિવસમાં શરૂ કરવામાં આવે ત્યારે તેનાથી કિશોરો અને પુખ્તોમાં બીમારી ટૂંકી અને હળવી થઈ. તે અછબડા (ચિકનપોક્સ)ને તરત મટાડતી નથી. જો તમારા ફોટા અછબડા જેવા ન લાગે, તો ડૉક્ટર તમને જણાવશે. ત્યારે તમારે 2 દિવસની અંદર રૂબરૂ ડૉક્ટરને મળવું જરૂરી છે.
ઘરે હું શું કરી શકું?
કેલામાઇન લોશન (calamine lotion) અને ખાવાનો સોડા (baking soda) કે ઓટમીલ (ઓટ્સનો લોટ) નાખેલા ઠંડા પાણીથી સ્નાન ખંજવાળ ઓછી કરી શકે છે. તમારા નખ ટૂંકા રાખો. જો તમે ફોલ્લા પર ખંજવાળો, તો 20 સેકન્ડ સુધી હાથ ધુઓ. તાવ કે દુખાવા માટે એસિટામિનોફેન (Tylenol) વાપરો અને પેકેટ પરની સૂચના પ્રમાણે લો. એસ્પિરિન (aspirin) વાપરશો નહીં. આઇબુપ્રોફેન (Advil, Motrin) ન વાપરવાનો પ્રયત્ન કરો.
મારે કેટલા સમય સુધી ઘરે રહેવું?
પહેલું ચાઠું દેખાય તેના 1 થી 2 દિવસ પહેલાંથી દરેક ફોલ્લા પર પોપડી ન બંધાય ત્યાં સુધી તમે અછબડા (ચિકનપોક્સ) ફેલાવી શકો છો. તેમાં લગભગ એક અઠવાડિયું લાગે છે. ત્યાં સુધી ઘરે રહો અને કામ પર, શાળાએ કે જાહેર સ્થળોએ ન જાઓ. ગર્ભવતી વ્યક્તિથી, શિશુઓથી, નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિવાળી કોઈ પણ વ્યક્તિથી, અને જેને ક્યારેય અછબડા થયા નથી અને રસી લીધી નથી એવી કોઈ પણ વ્યક્તિથી દૂર રહો. જો તમને સારવારની જરૂર પડે, તો અગાઉથી ફોન કરીને કહો કે તમને અછબડા હોઈ શકે છે.
મારી સાથે રહેતા લોકોનું શું?
તમારી સાથે રહેતા અને જેમને ક્યારેય અછબડા (ચિકનપોક્સ) થયા નથી અને રસી લીધી નથી એવા દર 10 માંથી લગભગ 9 લોકોને તે થશે. જો ઘરમાં કોઈ ગર્ભવતી હોય, શિશુ હોય, અથવા નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતું હોય, તો તેમણે આજે જ પોતાના ડૉક્ટરને ફોન કરવો જોઈએ. તેને અટકાવવામાં મદદ કરવા માટે તેમને ઇન્જેક્શનની જરૂર પડી શકે છે. તે ઇન્જેક્શન સંપર્ક પછી 10 દિવસની અંદર આપવું જરૂરી છે. ઘરમાં જેમને ક્યારેય અછબડા થયા નથી અને રસી લીધી નથી એવી બીજી કોઈ પણ વ્યક્તિએ પણ આજે જ પોતાના ડૉક્ટરને ફોન કરવો જોઈએ. અછબડાની રસી વિશે પૂછો. તે સંપર્ક પછી 3 થી 5 દિવસની અંદર આપવામાં આવે છે. તમે પહેલું ચાઠું દેખાય તેના 1 થી 2 દિવસ પહેલાંથી અછબડા ફેલાવી શકો છો, તેથી તે સમયનો થોડો ભાગ કદાચ પહેલેથી જતો રહ્યો હોય. આ વિઝિટમાં અમે ઘરના લોકોની સારવાર કરી શકતા નથી.
શું મારે ટેસ્ટની જરૂર છે?
અમે કોઈ ટેસ્ટ ઓર્ડર કરતા નથી. ડૉક્ટર અછબડા (ચિકનપોક્સ)ની તપાસ માટે ફોલ્લામાંથી રૂની સળી (સ્વૅબ) વડે નમૂનો લઈ શકે છે. અમે તે ટેસ્ટ ઓર્ડર કરી શકતા નથી. જો તમારા ફોટા સામાન્ય અછબડા જેવા ન લાગે, અથવા તમારી બીમારીનો ઇતિહાસ તેની સાથે મેળ ન ખાતો હોય, તો તમારે 2 દિવસની અંદર રૂબરૂ ડૉક્ટરને મળવું જરૂરી છે. જો આ પેજનો કોઈ ચેતવણીનો સંકેત કે કોઈ સૂચના તમને લાગુ પડે, તો પહેલાં તેનું પાલન કરો.
જો મારા ચકામા શિંગલ્સ કે હાથ, પગ અને મોંની બીમારી (હૅન્ડ, ફૂટ ઍન્ડ માઉથ) જેવા લાગે તો?
જો તમારા ચકામા શિંગલ્સ જેવા વધુ લાગે, તો અમારી શિંગલ્સ માટેની વિઝિટનો ઉપયોગ કરો. તેનો અર્થ છે તમારા શરીરની એક બાજુ ફોલ્લાની એક પટ્ટી, સાથે દુખાવો, બળતરા કે ઝણઝણાટી. જો તમારા ચકામા હાથ, પગ અને મોંની બીમારી (હૅન્ડ, ફૂટ ઍન્ડ માઉથ) જેવા વધુ લાગે, તો હાથ, પગ અને મોંની બીમારી માટેની અમારી વિઝિટનો ઉપયોગ કરો. તેનો અર્થ છે મોંમાં ચાંદા અને મોટા ભાગે તમારા હાથ અને પગ પર ચાઠાં કે ફોલ્લા. આ પેટર્ન છે, નિદાન નથી.
મારી સલામતી વિશે મારે ડૉક્ટરને શું જણાવવું જોઈએ?
કિડનીની સમસ્યાઓ વિશે અને તમે લો છો તે દરેક દવા વિશે અમને જણાવો. મોટા ભાગના દિવસોમાં આઇબુપ્રોફેન (ibuprofen) કે નેપ્રોક્સેન (naproxen) લેવાથી કિડની પર તાણ આવી શકે છે. તમે સ્તનપાન કરાવતા હો, તો અમને જણાવો. તમને ક્યારેય એસાયક્લોવિર (acyclovir) કે વેલાસાયક્લોવિર (valacyclovir)થી ખરાબ પ્રતિક્રિયા થઈ હોય, તો અમને જણાવો. જો તમે દવાનો એક ડોઝ ઉલટીમાં કાઢી નાખો પણ પ્રવાહી પેટમાં ટકતું હોય, તો અમને સંદેશ મોકલો.
મને તરત સારવારની જરૂર ક્યારે પડે?
યાદીઓ ઉપરથી વાંચો. જો એક કરતાં વધુ લાગુ પડે, તો સૌથી પહેલું જે લાગુ પડે તે પ્રમાણે કરો. ઉપર આપેલો કોઈ ચેતવણીનો સંકેત શરૂ થાય, તો અમારા જવાબની રાહ ન જુઓ. અમારો જવાબ આવતાં 6 કલાક સુધી લાગી શકે છે. તે સમય 24 કલાકમાં ગણાય છે. 911 વાળા સંકેત માટે, હમણાં જ 911 પર કૉલ કરો અથવા કટોકટી કક્ષમાં જાઓ, અને સ્ટાફને કહો કે તમને અછબડા (ચિકનપોક્સ) હોઈ શકે છે. બીજી દરેક યાદી માટે, અગાઉથી ફોન કરીને કહો કે તમને અછબડા હોઈ શકે છે.
વિઝિટનો ખર્ચ કેટલો છે?
ચુકવણી કરતાં પહેલાં વિઝિટની કિંમત બતાવવામાં આવે છે. દવાના પૈસા તમે ફાર્મસીને ચૂકવો છો.